Afstand houden is meer dan twee seconden

"Je zat te dicht op je voorganger."

Het is een opmerking die een rijinstructeur nogal eens maakt. En meestal klopt die ook. Alleen vraag ik me steeds vaker af of we het dan wel over het juiste soort afstand hebben.

Want afstand houden gaat natuurlijk over meters. Over remweg. Over reactietijd. Over veiligheid. Maar volgens mij gaat het óók over iets anders. Over de afstand die je in je hoofd weet te houden tot wat er op dat moment gebeurt.

Tijdens een les hadden we het daar over. We reden niet eens in een spannende situatie. Er gebeurde eigenlijk weinig. Juist daardoor ontstond een mooi gesprek. Wanneer besluit je eigenlijk dat je iets gaat doen? Op het moment dat iemand remt? Of al veel eerder?

Voorafgestuurd verkeersinzicht
Dat klinkt als een ingewikkelde term, maar eigenlijk is het heel simpel. Je probeert niet alleen te kijken naar wat er gebeurt, maar vooral naar wat er waarschijnlijk gáát gebeuren.

Dat betekent dus dat je voortdurend informatie verzamelt. Je kijkt verder dan de auto voor je. Je ziet een fietser die een paar keer achterom kijkt. Een bestelbus die langzaam naar de middenlijn schuift. Een vrachtwagen die een invoeger nadert. Allemaal kleine signalen.

En dan gebeurt er iets interessants.

Je hoeft namelijk nog helemaal niets te doen.

Je neemt waar. Je denkt na. Je overweegt verschillende mogelijkheden. Misschien remt die auto straks af. Misschien ook niet. Misschien steekt die fietser over. Misschien wacht hij nog even. Je bent als het ware alvast verschillende scenario's aan het afspelen.

Dat kost tijd. Maar precies daarom is afstand houden zo belangrijk.

Afstand geeft tijd om te denken
Wie dicht op zijn voorganger rijdt, moet vaak direct reageren. Er is nauwelijks ruimte om nog verschillende mogelijkheden tegen elkaar af te wegen. Je bent eigenlijk alleen nog bezig met oplossen wat al gebeurd is.

En dat is precies het verschil tussen achteraf reflecteren en voorafgestuurd verkeersinzicht.

Reflecteren doen we na afloop. Dan is het vaak makkelijk om te zeggen: "Ik had eerder gas los kunnen laten." Of: "Ik had die situatie wel kunnen zien aankomen."

Allemaal waar.

Maar tijdens het rijden heb je veel meer aan de vraag: wat zie ik nú gebeuren en welke kant kan dit op gaan?

Misschien is dat wel een mooie vraag om eens aan een leerling te stellen. Niet: "Waarom remde je?" Maar: "Wanneer wist je eigenlijk dat je misschien zou moeten remmen?"

Dat levert vaak heel andere gesprekken op.

En misschien leren we daar uiteindelijk meer van dan van de vraag of de uitvoering goed of fout was.

Want veilig rijden begint volgens mij niet met handelen.

Het begint met bewust waarnemen.

En pas daarna volgt de keuze.